يادكرد آنچه دربارهء ويرانى شهرها آمده است در كتاب ابو حذيفه از مقاتل روايت شده كه گفت در كتابهاى ضحاك - كه پس از مرگش در نزد او محفوظ بوده - خوانده است كه در اين سخن خداى عز و جل : « هيچ دهكده‌اى نيست مگر آنكه پس از رستاخيز آن را هلاك مىكنيم يا عذابش مىدهيم ، عذابى سخت كه اين كار در آن كتاب ، بر قلم رفته است » ( 17 : 57 ) آمده : اما قريه‌ها ، مكه را حبشيان ويران خواهند كرد و اين عذاب ايشان است و مدينه را گرسنگى ويران خواهد كرد و بصره را غرق و كوفه را ترك . و ويرانى شام بر دست ملحمهء بالكدى [ 1 ] است به هنگام فتح قسطنطنيه . و ويرانى اندلس و طنجه به وسيلهء باد است و ويرانى افريقيه بر دست اندلس است و ويرانى مصر از قطع شدن نيل است و ويرانى يمن از ملخ و حبش است و ويرانى ارمينيه از صواعق است و زمين لرزه . ويرانى رى و اصفهان و همدان بر دست ديالمه و طبريه است . هلاك حلوان به ويرانى زوراء است و گفت هلاك زوراء از بادى است كه آرام مىوزد و همه مردمش بوزينه و خوك خواهند شد . كوفان را مردى از خاندان عنبسة بن ابى سفيان ، يعنى سفيانى ، ويران خواهد كرد . و ويرانى سيستان با بادها و ريگها و مارهاست . اما خراسان ، هلاك آنجا به انواع عذاب است . بلخ را لرزش و ريزش فرا خواهد گرفت و آب بر آن چيره مىگردد و هلاك خواهد شد و بر بدخشان اقوامى چيره خواهند شد كه لحاف‌هاى دريدهء پاره پاره برايشان است و آنجا را ويران و با خاك يكسان خواهند كرد [ 2 ] و سپس آنجا را ترك مىگويند . اهل ترمذ به طاعون خواهند مرد و چغانيان بر سر كشته‌اى از دشمن ايشان ، خواهند مرد . بر سمرقند و چاچ و فرغانه و اسپيجاب و خوارزم بنو قيطور بن كركر چيره خواهند شد . اما بخارا سرزمين جبابره است ، همان بلاى خوارزم بديشان خواهد رسيد و سپس از قحطى و گرسنگى خواهند مرد . از جمله ويرانى ما وراء النهر است بر دست تركان . گويند كار بر ايشان چندان سخت خواهد شد كه اگر سگى بر كنارهء آمل بانگ برآورد ، كسانى كه بر كرانهء فرات هستند آرزو خواهند كرد كه به جاى آن سگ باشند . ويرانى كرمان و فارس و اصفهان بر دست دشمنى از آن ايشان خواهد بود و ويرانى مرو به ريگ است و نيشابور از باد . ويرانى هرات به مارهاست ،

--> [ 1 ] متن چاپى چنين است : « و خراب الشام من قبل الملحمة بالكدى عند فتح قسطنطنيه . » در حاشيهء نسخهء اساس كسى آن را به « بالكذا » تصحيح كرده است . ملحمه هر نوع جنگ و كشتار است به ويژه كشتارهاى آخر الزمان و كدى محلى است در مكه . آيا منظور كشتارى است كه در آن ناحيه روى خواهد داد ؟ [ 2 ] متن : « فيتركونها كجوف الحمار » كه ضرب المثلى است در مورد جايى كه سخت ويران شده باشد . هوار ترجمه كرده : « مانند شكم الاغ » ! رجوع شود به ثعالبى ، ثمار القلوب ثعالبى : جوف حمار و نيز التمثيل و المحاضره ، از همان مؤلف ، ص 343 .